Pozew zbiorowy – jaka jest właściwa ustawa?

Autor: Łukasz Kasza

data publikacji: 14.01.2013

Zapoznając się z treścią Kodeksu postępowania cywilnego, można dojść do przekonania, że ustawodawca w zupełności pominął kwestie dochodzenia roszczeń zbiorowych z wykorzystaniem powództwa zbiorowego. Na dobrze ponad tysiąc istotnych przepisów z zakresu postępowania cywilnego, zasadnicza polska ustawa dotycząca procedury cywilnej milczy o kwestiach związanych z powództwem zbiorowym.

Taka sytuacja może dziwić, zwłaszcza z uwagi na rosnącą popularność powództw zbiorowych, które umożliwiają często skuteczniejsze dochodzenie roszczeń zainteresowanych stron.

Nie jest jednak tak, że osoby pragnące ochrony swoich praw właśnie w ten sposób są ich pozbawione. Brak regulacji na ten temat w Kodeksie postępowania cywilnego powinien być raczej wskazówką, że system dochodzenia roszczeń w sposób zbiorowy został „wyjęty” z KPC i uregulowany za pomocą odrębnej ustawy.

W istocie tak się stało. W polskim porządku prawnym obowiązuje ustawa z dnia 17 grudnia 2009 roku o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym. Ustawa ta weszła w życie z półrocznym okresem vacatio legis 17 lipca 2010 roku i to dzięki zawartym w niej regulacjom, możliwe jest wspólne dochodzenie roszczeń w ramach procesu.

Patrząc na ten akt prawny okiem „nie-prawnika”, można dojść do przekonania, że jest dość... ubogi w treść. Czy dwadzieścia sześć artykułów składających się na ustawę z grudnia 2009 roku może wystarczająco uregulować skomplikowaną tematykę procesową? Odpowiadając na to pytanie, należy przede wszystkim stwierdzić, że choć problematyka pozwów zbiorowych została uregulowana w osobnej wobec KPC ustawie, to i tak są między nimi licznie powiązania. W związku z tym, ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym nie musi w wielu kwestiach zawierać pełnych, autonomicznych norm prawnych. Wystarczy zwykłe odesłanie do Kodeksu postępowania cywilnego.

Z jednej strony to dobrze, ponieważ zyskuje na tym czytelność oraz dostępność tego aktu prawnego. Osoby, chcące zapoznać się ze szczególną charakterystyką dochodzenia roszczeń w postępowaniu grupowym bez trudu znajdą w niej interesujące ich zagadnienia. Nie będą musiały „przekopywać się” przez wiele, zapisanych w trudnym języku prawnym regulacji, odnoszących się do kwestii pobocznych.

Z drugiej strony, aby w pełni rozumieć tematykę dochodzenia roszczeń w postępowaniu grupowym, należy poświęcić odpowiednio dużo uwagi samej „ustawie-matce”, jak możemy nazwać w tym przypadku Kodeks postępowania cywilnego. Choć ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym zawiera istotne dla tej tematyki regulacje, to nie jest możliwe właściwe skorzystanie z nich bez wiedzy na temat podstawowych konstrukcji procesowych, jak chociażby instytucji pozwu, legitymacji czynnej, legitymacji biernej, powoda, pozwanego, czy interwenienta. Te z kolei pojęcia są domeną KPC.

Powiązania pomiędzy Kodeksem postępowania cywilnego a ustawą o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym można podzielić ogólnie na dwa rodzaje:

 

  1. powiązania skonstruowane na zasadzie odniesień zawartych wprost w ustawie o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu zbiorowym,

 

przykład: odniesienie zawarte w art. 6 ust. 1 ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu zbiorowym, które nakazuje sięgać do regulacji KPC w zakresie warunków stworzenia odpowiedniego pisma procesowego – pozwu

 

  1. powiązania skonstruowane na zasadzie uzupełniania regulacji szczegółowej ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu zbiorowym o normy ogólne, których źródłem jest KPC.

 

przykład: pojęcie właściwości sądu, które pojawia się w art. 3 ust. 1 ustawy o dochodzeniu roszczeń zbiorowych, a która to instytucja ma swoje podłoże w Kodeksie postępowania cywilnego.

 

Podsumowując, należy stwierdzić, że w zakresie pozwów zbiorowych właściwą ustawą jest autonomiczna ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym, która od ponad 2 lat daje istotne uprawnienia osobom chcącym realizować swoje prawa w większej grupie osób. Niemniej jednak, mimo odrębności tej ustawy pod względem legislacyjnym, Kodeks postępowania cywilnego jest dla spraw związanych z powództwami zbiorowymi niemal równie ważny. Jest on źródłem norm o charakterze podstawowym, bez których nie sposób właściwie rozumieć regulacji z ustawy o powództwach zbiorowych. Zawiera ponadto normy szczegółowe, które mają zastosowanie do powództw zbiorowych na zasadzie bezpośredniego odesłania ustawowego. Dopiero znajomość i umiejętność wykorzystania w praktyce obu tych aktów prawnych, daje możliwość skutecznego dochodzenia roszczeń w postępowaniu zbiorowym.

 

 

                                                                                 

Powrót

Partnerzy